Ama biz çiçek değiliz: Kadın yönetmenlerin kamerasından kadınlar

Yorum bırakın

 

Caner Fidaner

A. Feminist sinema için önem taşıyan iki kavram:
BİR: ERKEK BAKIŞI (= Male gaze)
“Erkek bakışı” 1975’te sinema eleştirmeni Laura Mulvey tarafından “kavramsal olarak ‘kadın bakışı’nın tam tersi” diye ifade edilmiş. Bu söz, edebiyatta ve görsel sanatlarda heteroseksüel erkeklerin kadınlara ve dünyaya maskülen bakış şeklini anlatır ve erkek okuyucu ya da izleyicinin estetik zevkine yönelik olarak, kadınların cinsel nesneler olarak betimlenmesi anlamına gelir.
Üç psikolojik kategori ile ilişkilidir: (a) Röntgencilik (voyörizm), (b) Gözetlemecilik (skopofili), (c) Narsisizm.
“Erkek bakışı”, üç ayak üzerine oturur: (a) Yönetmenin bakışı, (b) Erkek kahramanların bakışı, (c) izleyicinin bakışı. Bunlardan biri olmazsa denge bozulur.
İKİ: BECHDEL TESTİ
“Bechdel Testi” (diğer adıyla Bechdel – Wallace Testi) bir filmin “erkek bakışı”ndan kurtulmuş olup olmadığını anlamak için uygulanır. Bu test, ilk kez çizgi roman sanatçısı olan Alison Bechdel tarafından 1985’te “The Rule” adlı çizgi öyküde anlatılmıştır.
Bir filmin bu testten başarılı olarak geçebilmesi için şu üç koşulu karşılaması gerekir.
1) Filmde isimleri de olan en az iki kadın kahraman bulunmalı,
2) Bu kadınlar kendi aralarında konuşmalı,
3) Kadınların konuşmalarında erkeklerden başka konular olmalı.

B. Seçtiğim filmler (yılı, yönetmeni, ülkesi):
01- Mutluluk / Le Bonheur (1965): Agnès Varda (Fransa)
02- Küçük Papatyalar / Sedmikrásky / Daisies (1966): Vera Chytilová (Çekoslovakya)
03- Jeanne Dielman, 23 Quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975): Chantal Akerman (Belçika)
04- Kadın Olduğum Gün / Roozi ke zan shodam / The Day I Became a Woman (2000): Marzieh Makhmalbaf (İran)
05- Balina Sürücüsü / Whale Rider (2003): Niki Caro (Yeni Zelanda)
06- Kelimelerin Gizli Dünyası / Secret Life of Words (2005): Isabel Coixet (Katalonya / İspanya):
07- Karamel / Sukkar Banat (2007): Nadine Labaki (Lübnan)
08- Sadece Aşk / Den skaldede frisør / Love Is All You Need (2012): Susanne Bier (Danimarka)
09- Katwe Kraliçesi / Queen of Katwe (2016): Mira Nair (Hindistan)
10- Katil Marlina / Marlina si Pembunuh dalam Empat Babak / Marlina the Murderer in Four Acts (2017): Mouly Surya (Endonezya)
11- İz / Pokot / Spoor (2017)): Agnieszka Holland, Kasia Adamik (Polonya)
12- Parti / The Party (2017): Sally Potter (Büyük Britanya)
13- İz Bırakma / Leave No Trace (2018): Debra Granik (ABD)
14- Orkestra Şefi / De Dirigent / The Conductor (2018): Maria Peters (Hollanda)
BONUS – En eski “feminist” film:
15- Formalı Kızlar / Mädchen in Uniform / Girls in Uniform (1931) Leontine Sagan (Avusturya)

Meraklısına not: İlk kez DEÜDER’in (Dokuz Eylül Üniversitesi Mezunlar Derneği), 16 Nisan 2019 günkü toplantısında sunulmuştur. 

Marlina neden katil oldu?

Yorum bırakın

<SEKİZ MART 2019>

<BU FİLM İNCİMİN ŞAHSINDA BÜTÜN HAYSİYETLİ KADINLARIMIZA GELSİN>

marlina-afiş

Katil Marlina

Özgün adı : Marlina Si Pembunuh dalam Empat Babak
Yaygın İngilizce adı : Marlina the Murderer in four acts
Yönetmen : Mouly Surya (Doğumu: 1980)
Oynayanlar : Marsha Timothy (Marlina), Dea Panendra (Novi)
Senaryo : Garin Nugroho, Mouly Surya, Rama Adi
Müzik : Yudhi Arfani ve Zeke Khaseli
Endonezya filmi, 93 dakika, 2017

.

Caner Fidaner

.

PERDE I: SOYGUN
Biliyorsunuz, Türkçe’de “kovboy filmi” dediğimiz türün özgün adı “western”, yani “Batıya doğru ya da batıya ilişkin”. Bu filmlerde ABD’nin “vahşi batı”sı konu ediliyor, yerlileri kovan beyazların orada yeni bir toplum düzeni oluşturma çabaları anlatılıyor. Eh, her düzenin temelinde bir değerler sistemi vardır. Kovboy filmlerinde de iyilerle kötülerin mücadelesi olarak gördüğümüz çatışmalarda, bir yanda insani değerleri savunanlar oluyor, öbür yanda yalnızca kendi çıkarının peşinde koşanlar. Western’i yaygın ve kalıcı bir tür haline getiren, böyle bir zemine oturması olsa gerek. Yalnızca güçlülerin, zenginlerin kazandığı, zayıfların, yoksulların ezildiği bir toplumsal yapı kararsız dengede olacak, çabucak yıkılacaktır. Belki de bu yüzden yönetmenler bize insani değerleri hatırlatıyorlar. Daha fazla