Cahiers du Cinéma, No: 9, Şubat 1952

1930 doğumlu Jean-Luc Godard, İsviçre’nin Fransızca konuşulan bölgesinde yaşayan bir aileden geliyor. Hayatının önemli bir bölümünü Fransa ile İsviçre arasında geçirmiş.

Godard sinemacılığa ellili yıllarda kuramsal yazılar yazarak başlamış. O dönem katkıda bulunduğu en önemli yayın, dünyanın muhtemelen en uzun süreli ve en etkili sinema dergisi olan Cahiers du Cinéma, yani “Sinema Defterleri”. Godard’ın o yıllardaki yakın arkadaşları arasında Éric Rohmer ve François Truffaut da var. Bu üçlü sonraki yıllarda önemli filmler yapacak, bu filmler yalnızca Fransız sinemasının değil, dünya sinemasının da en dikkate değer akımlarından biri olan Yeni Dalga (“Nouvelle Vague”) içinde ciddi bir yer tutacaktır.

Godard’ın ilk uzun metrajlı filmi À bout de souffle” (“Serseri Aşıklar”) adını taşıyor ve 1960 tarihli. Ancak Godard bu filmden önce bir dizi kısa film yapmış. Biri belgesel, dördü öykülü olan bu beş kısa filmi merak ediyorsanız aşağıdaki notlar ilginizi çekebilir.

(1) Une femme coquette (= “Cilveli Bir Kadın”) 1955, 10 dakika: Godard’ın bu ilk filmi Guy de Mauppasant‘ın “Le Signe” (= “İşaret”) adlı öyküsünden uyarlanmış. Godard, oyuncu olarak da yer aldığı bu filmi o sıralarda yazılarında da kullandığı takma ad ile, “Hans Lucas” diye imzalamış. Cenevre’de çekilen film, pencereden işaret göndererek erkekleri odasına davet eden bir kadın üzerine.

(2) Opération “béton” (= “’Beton’ operasyonu”) 1955, 17 dakika: Godard, İsviçrede yapılan çok büyük bir barajın inşaatında işçi olarak çalışırken çektiği bu tanıtım filminde projeyi ve inşaatı film diliyle anlatıyor, Godard’ın kendi adıyla çektiği bu ilk filmi buradan izleyebilirsiniz.

Godard yukardaki iki filmi İsviçre’de bulunduğu dönemde çekmiş. Ancak filmlerin banyo ve kurgusu farklı süreler almış, bunlardan hangisinin “ilk film” olduğu konusunda kaynaklarda farklı bilgiler var.

(3) Charlotte et Véronique, ou Tous les garçons s’appellent Patrick (Charlotte ve Véronique, ya da Bütün Oğlanların Adı Patrick’tir) 1959, 21 dakika: Quartier Latin’de geçen şirin bir Paris öyküsü, başrolde Jean-Claude Brialy var. Filmi web’den iki bölüm halinde ve İngilizce altyazı ile izleyebilirsiniz; birinci bölüm burada, ikinci bölüm ise şurada. Filmde kızların sözünü ettiği şarkı (Bölüm 2, 5′ 15”) 1956 yapımı, başrolünde Dean Martin‘in oynadığı “It looks like love” adlı filmden. O filmin şarkı bölümünü izlemek isterseniz burayı tıklayın.

"Charlotte et son Jules"ün girişi, "Jean Cocteau'nun anısına"

 (4) Charlotte et son Jules (Charlotte ve onun Jules’ü) 1960, 13 dakika: Bir ayrılıktan sözeden ve kadın ile erkeğin içinde bulundukları durumu nasıl birbirlerinden farklı olarak algıladıklarını anlatan bu kısa filmde çok genç bir Jean Paul Belmondo oynuyor. Bu filmi şuradan seyredebilirsiniz, İngilizce altyazıları görmek için, filmin oynadığı çerçevenin alt tarafında bulunan kırmızı cc düğmesini ya da “interactive transcript” düğmesini kullanabilirsiniz. Max Ophuls‘un bu filmde sözü geçen (Yeri: 6’ 50”) filmi Le Plaisir (1952) adını taşıyor, Guy de Mauppassant‘ın üç öyküsünün uyarlamalarından oluşan ve Simone Simon‘un başrolünde oynadığı bu filmin ilgili parçasını buradan izleyebilirsiniz.

(5) Une histoire d’eau (“Bir su öyküsü”) 1961, 12 dakika: Godard ile Truffaut’nun birlikte çektiği bu filmde bir sel öyküsü anlatılıyor. Konu şöyle: Genç bir kadın, sel altında kalmış olan Villeneuve Saint Georges kasabasından Paris’e gitmek istiyor, fakat otobüsler çalışmıyor. O da otostop yaparak genç bir adamın kullandığı bir araca biniyor. Filmde sel, bu iki insanı birbirine yaklaştıracaktır. Bu filmi Almanca altyazılı olarak şuradan seyredebilirsiniz.

Godard’ın bu dönemdeki sinemacılığı hakkında bir fikir edinebilmek için oyunculuğuna da bir göz atmak uygun olacak. Eric Rohmer, 1960’da Présentation ou Charlotte et son steak (“Sunum, ya da Charlotte ve onun Bifteği”) adlı öykülü, dokuz buçuk dakikalık bir kısa film çekti. Bir ayrılığı anlatan bu filmde erkek karakteri Godard canlandırıyordu. Bu filmi, İngilizce altyazılı olarak şuradan izleyebilirsiniz.

Ortadaki kadın: Michele Morgan, sağdaki gözlüklü figüran: Godard

Son olarak bir de figüran Godard’ı görelim. Le Château de Verre (“Camdan Şato”) adlı, başrollerini Jean Marais ile Michele Morgan‘ın paylaştığı, René Clément imzalı 1950 tarihli filmin şuradaki parçasına bakın. Klibin beşinci ve on beşinci saniyelerinde, Michelle Morgan’ın arkasında görünen gözlüklü genç, 19 yaşındaki Godard’dan başkası değil.

***

Yönetmen Godard’ın sinematografisinin başlangıcını oluşturan kısa filmler bir arada düşünüldüğünde bu filmlerde kadın – erkek ilişkilerinin, özellikle de ayrılık temasının ağırlık taşıdığı söylenebilir. Godard sinema macerasının bir sonraki aşamasında yine insan ilişkilerini anlatacak, ama filmlerine hümanist, anti-militarist, politik, sosyalist boyutlar katacaktır.

Caner Fidaner

Reklamlar